zaterdag 17 september 2016

Eandis: nieuw strijdperk tussen horizontale en verticale democratie?

Na Ringland en het Essersbos lijkt het dossier Eandis een nieuwe illustratie te worden van het feit dat politiek niet langer het exclusieve terrein is van verticaal georganiseerde partijen. Min of meer spontaan vormende horizontale netwerken worden steeds slagkrachtiger. Burgers verenigen zich in energiecoöperatieves die zelf controle willen nemen van hun stroom, en die coöperatieves vormen op zich weer een groter netwerk REScoop (http://www.rescoopv.be/) dat nu mee ijvert voor de mogelijkheid van burgerparticipatie in Eandis. Dankzij hun wendbaarheid spelen ze korter op de bal. Ze hanteren andere spelregels en hebben een eigen, vaak verfrissende visie op het algemeen belang. Als tijdelijk vehikel worden ze in hun vertolking van het algemeen belang minder gehinderd door gevestigde belangen zoals afhankelijkheid van dividendenstromen of machtsverankering op bepaalde bestuursniveaus. De goodwill die hen dat oplevert verzekert hen van steun bij het brede publiek en hulp van specialisten met dossierspecifieke expertise. Het is een structuur die ongeschikt is om een heel land op lange termijn te beheren, maar op elk dossier afzonderlijk wel relevanter en legitiemer kan zijn. 
"Misschien vinden we het binnenkort wel voorbijgestreefd om eerst een partij op te richten vanuit een of andere abstracte theoretische visie op de maatschappij, en die visie dan als een one-size-fits-all oplossing toe te passen op eender welk probleem dat voorbijkomt?"
Hoe lang nog voordat er voor elk belangrijk dossier wel ergens zo’n netwerk opduikt? Heeft in zo’n omgeving de particratie nog wel een toekomst? Digitale technologie maakt het steeds makkelijker om mensen te verenigen. Misschien vinden we het binnenkort wel voorbijgestreefd om eerst een partij op te richten vanuit een of andere abstracte theoretische visie op de maatschappij, en die visie dan als een one-size-fits-all oplossing toe te passen op eender welk probleem dat voorbijkomt? Waarom niet omgekeerd: afhankelijk van het probleem een structuur bouwen, zoals Simon Tormey voorstelt in The End of Representative Politics (http://eu.wiley.com/WileyCDA/WileyTitle/productCd-0745681964,subjectCd-PO17.html). Zo vermijden we dat we structuren toepassen op problemen waarvoor ze eigenlijk nooit waren bedoeld. Partijen zouden zelfs kunnen blijven bestaan, maar hun controlerende rol wordt vervangen door een faciliterende. Ze worden platforms die burgers faciliteren om zich te verenigen rond specifieke dossiers.
Met het dossier Eandis gaat de confrontatie tussen horizontale en verticale macht een nieuwe fase in.

In zekere zin is de Eet De Stad In Balans actie van het Gentse experimentele stadslabo Timelab een prototype van dit model (http://www.timelab.org/project/niets-verloren-atelier-de-stad-gent). Timelab bood burgers een platform om zich te verenigen rond duurzaamheid in de stad en faciliteerde zo het realiseren van een concrete beleidsdoelstelling (het toelaten van Canadese Gans in de voedselketen) zonder die concrete doelstelling op voorhand vast te leggen of te sturen. Opvallend was dat de horizontale aanpak succesvol was, daar waar een eerdere poging van een verticale speler (een grote supermarktketen) was mislukt. 

Met het dossier Eandis gaat de confrontatie tussen horizontale en verticale macht alvast een nieuwe fase in. Veel meer dan een bos of een tunnel raakt de controle over het elektriciteitsnet aan het hart van de particratische macht. Daar waar het, zeker voor oppositiepartijen, altijd makkelijk was om lippendienst te bewijzen aan de filosofische ideeën achter burgerparticipatie, zal de particratie in dit dossier kleur moeten bekennen. Het Eandis-dossier belooft daarom een eerste indicatie te worden van de manier waarop partijen in de toekomst zullen omgaan met de tendens tot horizontalisering. Wordt het een geleidelijke evolutie of graven ze zich in? Proberen ze zichzelf heruit te vinden of zitten ze daarvoor te vast aan hun gevestigde belangen? Fundamentele vragen waarop het antwoord misschien al komt op 3 oktober, de dag dat de deal met de Chinezen beklonken zou moeten worden. 


woensdag 15 juni 2016

[verslag] Assembly of the Commons 14/06: communities beheren


Een fabriek heeft een productielijn die iets maakt, een common is een platform dat mensen toelaat dingen zelf te maken, samen met elkaar. Encyclopedia Brittannica maakt een encyclopedie, Wikipedia geeft gebruikers een platform waarop ze die encyclopedie zelf kunnen maken.

De belangrijkste productiefactor voor een common is dus niet arbeid of kapitaal, maar de community van haar gebruikers. Hoe kunnen gebruikers worden gemotiveerd om samen te werken? Hoe betrek je zoveel mogelijk mensen, op zoveel mogelijk manieren? Hoe kan je een community doen opleven? Hoe zorg je ervoor dat ze zichzelf in stand houdt?

We vroegen het aan Sofie Verhalle. Of liever, zij aan ons. Want het werd geen gewone Assembly. Het werd een rondje van de zaal waarin iedereen (of toch bijna iedereen, sorry Jeremy) elk om beurt mocht uitleggen wie die was en waarom die gekomen was. Meteen de belangrijkste les van de avond: ga er niet van uit dat jij weet wat je publiek wil, maar begin vanuit wie zij zijn en wat zij willen.

dinsdag 7 juni 2016

[verslag] workshop deeleconomie (Universiteit Gent, 2 juni)


Op 2 juni 2016 werd aan de Universiteit Gent een workshop over deeleconomie gehouden. De workshop werd georganiseerd door Rogier De Langhe. Er waren 5 sprekers en een 25-tal deelnemers, afkomstig zowel uit verschillende disciplines als van buiten de academische wereld.

De rode draad door al deze verschillende invalshoeken, was een zoektocht naar een vruchtbaar kader om een reeks nieuwe fenomenen beter te leren begrijpen. De sprekers gingen daar elk vanuit hun eigen ervaringen en achtergrond naar op zoek, wat zorgde voor een heel rijk perspectief op het fenomeen van de deeleconomie.

Het gepresenteerde onderzoek was zelden "af". Dat bood ruimte voor tal van stimulerende commentaren tijdens en na de lezingen. Met open geest werd gediscussieerd over de voor- en nadelen van de verschillende benaderingen.

Via deze blogpost worden de presentaties beschikbaar gemaakt. De presentaties zijn vrij te downloaden.

donderdag 19 mei 2016

Economisch Transitieinkomen want sharing is caring!


“De klimaatverandering is één van de grootste uitdagingen van de 21e eeuw. Hoe we erop reageren, zal onze manier van leven en werken in de komende jaren bepalen. Maar het brengt ook talloze mogelijkheden voor socio-economische vooruitgang met zich mee.
Door de klimaatverandering tegen te gaan, beschermen we de biodiversiteit op aarde en de mensheid zelf.

Maar wat heeft een Economisch Transitieinkomen (ETi) te maken met de wereld op weg helpen naar een koolstofarme, duurzame toekomst en ervoor zorgen  dat de temperatuur op aarde met minder dan 2 graden Celsius stijgt tegen 2100?

dinsdag 17 mei 2016

Hoe stoppen we de rat race?

In mijn opiniebijdrage in De Morgen stelde ik dat sociale vooruitgang niet langer gaat om loon maar om toegang. Toegang tot een job? Neen, toegang tot deelname aan het maatschappelijk leven. Dat een job zowat de enige manier is om te kunnen deelnemen aan het maatschappelijk leven is net het probleem.

maandag 16 mei 2016

sprookjesverhaal deeleconomie te eenzijdig?

Ik krijg vaak het verwijt dat ik te eenzijdig positief ben over de deeleconomie. Alsof de vraag vandaag is of deeleconomie “goed” of “slecht” is. Voor mij is de vraag of deeleconomie een beter economisch systeem zou kunnen zijn dan het bestaande. Natuurlijk gaat er vanalles mis in de deeleconomie. So what? Dat zegt toch niets over de intrinsieke belofte ervan als nieuw systeem? 

zondag 15 mei 2016

[verslag] Assembly of the Commons 10/05: complementaire munten


Suzy Maes en Kris Van der Velpen van Time2Care zetten zich in voor de introductie van zorgmunten in Vlaanderen. Met een zorgmunt maakt worden mensen met een zorgvraag niet benaderd op basis van wat ze niet meer kunnen, maar op basis van wat ze wel nog kunnen. In plaats van genezing staat herwaardering en preventie centraal.

zaterdag 14 mei 2016

overzicht deeleconomiedebat De Morgen

Het opiniestuk “Waarom we ons te pletter werken” in De Morgen deed een discussie over deeleconomie losbarsten. Deze post brengt de bijdrages aan dit debat samen:

dinsdag 10 mei 2016

Waarom we onszelf te pletter werken

Het aantal langdurig zieken steeg op 10 jaar tijd met 64 procent. Hoe komt het toch dat steeds meer mensen niet meer willen/kunnen meedoen? Als één van de voornaamste oorzaken wijst het Riziv op de sterke toename van psychologische aandoeningen. Het aantal burnouts, depressies en zelfmoorden is in ons land inderdaad schrikbarend hoog. Minder werken en hoger loon is volgens velen de sleutel naar “werkbaar werk”.

vrijdag 29 april 2016

1 mei : Wat met App-jobs?

De app-jobs, of – jobs below the API – dat zijn jobs waarbij de beoefenaar geen arbeidsovereenkomst heeft, maar voor zijn arbeid betaald wordt per transactie die hij realiseert. De digitalisering van de economie zorgt ervoor dat meer en meer mensen genieten van deze freelance tewerkstelling.

Zou iemand op 1 mei ook een rode vaandel op zijn smartphone installeren en een open debat durven aangaan over deze evolutie?

woensdag 27 april 2016

Jeremy Rifkin in Brussel

Op 13 april was Jeremy Rifkin te gast in ons land. Met boeken als The Third Industrial Revolution en Zero Marginal Cost Society is hij één van de meest invloedrijke denkers wereldwijd rond de gevolgen van de opkomst van collaborative commons op mens en maatschappij.